POTANSİYELDE DEV MİYİZ?
Olsa idik, bu halde olur muyduk?.. Sanmıyorum.. İşte hava ulaşımı!.. Yağmur, sis, kar bulut oldu mu seferler iptal. Pist sorunu kronik.. ILS (Aletli İniş Sistemi) eksikliği kök salmış vaziyette. Uçak seferleri az, bilet fiyatları fahiş rakamların ötesinde fahiş!. Diyarbakır’a gelmek isteyenler ya vazgeçiyor ya da cebinden kanlı canlı, uluslararası uçuşlara tekabül edecek oranda para ödüyor. Bu, bir şehrin dünyaya açılan kapısını değil, adeta bir mahzenin dar penceresine sıkıştırmanın mahkumiyetine infaz etmektir!…
***
Kara ve demiryoluna gelince… Çevre yolu olmayan iller kervanında Diyarbakır hâlâ başı çekiyor… Elazığ, Şanlıurfa, Silvan yolu!… Üniversite yolu her mesai saatinde 2 milyonluk şehrin, işkence güzergâhı olarak, buradan çıkış yok dedirtiyor.. Yolların harap hali ise ayrı, kavşaklar ise yol vermez.. Işıklar ise zamansız öten kuşlar gibi!.. Şehir içi toplu ulaşım da aynı minvalde bu şehir yaşanılmaz, arenasına terk ediliyor..
***
Ya Otoyol!.. İşte burası tam bir trajedi.. Diyarbakır’ın yanı başına kadar geliyor, 45 kilometrelik mesafe var. Ama, şehir bu işin dışında tutuluyor. Oysa Diyarbakır, Türkiye’yi Ortadoğu’ya açan en kritik kapı konumundadır. Ki stratejik önemi büyük?.. Neden hâlâ otobandan mahrum? Şanlıurfa üzerinden Mardin’e, oradan da 45 kilometrelik bir yol ile Diyarbakır otoyola bağlanabilir. Bu kadar basit, bu kadar mantıklı ve bu kadar da yakın? Peki neden yapılmıyor? Cevap veren, bilen beri gelsin mazereti nedir?..
***
Demiryolu da aynı hikâye. Mazıdağı Fosfat Fabrikası için İskenderun Limanı’na özel işlem yapıldı. Diyarbakır neden bağlanmıyor? Hele ki, Hızlı tren meselesi ise tam bir muamma. Malatya-Elazığ-Diyarbakır-Batman-Siirt hattı.. Terörsüz Türkiye rotasında turizm ve ticaret için altın değerinde. Kuzey-Güney aksında Sivas-Çetinkaya-Malatya hızlı tren hattı hazır durumda.. Malatya-Elazığ sinyalizasyon ve elektrifikasyon çalışmaları ilerliyor.
***
Elazığ-Diyarbakır arası 200 km/saat hız standardında tasarlanan hat için etüt-proje çalışmaları büyük ölçüde tamamlandı. Leylek-Bozdemir kesiminde yaklaşık 168 km’lik yeni hat, 11 tünel ve 11 viyadükle 4,95 milyar TL’lik bir proje konuşuluyor.. Bu hat hızlı tren standardına uygun şekilde Sivas-Malatya-Elazığ hattıyla entegre edilecek. Güney koridorunda ise Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep hızlı tren hattı yüzde 85 ilerleme kaydetti, 2028’de tamamlanması hedefleniyor.
***
Bu hattın Şanlıurfa-Mardin’e uzatılması planlanıyor.. Şanlıurfa için 2026’da ihale, 2030’da tamamlanma öngörülüyor. Diyarbakır ise bu ana hatta ek bir bağlantı hattıyla dahil edilebilecek. Ancak mevcut takvime göre Diyarbakır’ın Elazığ hattına entegrasyonu için çalışmaların 2031’de başlaması, tam entegrasyonun ise 2035 sonrası gerçekleşmesi bekleniyor. Mevcut trenler hâlâ konvansiyonel; Ankara-Diyarbakır arası saatler sürüyor. Hızlı trenle bu sürenin 3,5 saate inmesi hedefleniyor ama somut ihale ve temel atma tarihi hâlâ sisli atmosferin içerisinde!!
***
En can yakıcı konu ise hafif raylı sistem. Diyarbakır’ın toplu ulaşım çilesine son verecek, trafiği rahatlatacak, kenti modernleştirecek bu proje, yılan hikayesi!… Kısa süre önce yine konuştuk, yine gündem yaptık. İl Valisi Murat Zorluoğlu sorgusuz sualsiz açık çek verdi. Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanları Serra Bucak ve Doğan Hatun da canla başla istiyor. Peki neden hâlâ çiviyi çakamadık? Neden harcı dökemedik? Alt ve üst yapı sorumluları niçin “elini taşın altına” koymuyor? Bu şehir, bu proje için yıllardır hazır. Hazır olan tek şey yok, o da yaptırım iradesi!
***
Diyarbakır, tarih boyunca medeniyetlerin kavşağı oldu. Bugün de Türkiye’nin en stratejik coğrafyasını elinde tutuyor. Ama strateji, sadece haritada değil, icraatta da var olmalı. Ulaşım altyapısı eksikken bölgesel kalkınma, mega sanayi, turizm hamlesi gibi beklentiler de lafta kalıyor. Bu kent, üvey evlat muamelesi görmekten yoruldu. Diyeceğim odur ki, artık gerçek bir evlat gibi kucaklanmayı, hak ettiği yatırımları, hak ettiği hızı istiyor.
***
Gözden geçirme yapılacaksa, sadece sanayi planı değil, bütün ulaşım master planı da gözden geçirilsin. Çünkü Diyarbakır’ın sorunu tek bir başlıkla sınırlı değil.. Sistematik bir ihmal zinciriyle cebelleşiyor?. Ve bu zincir, her yönüyle kanatıcı bir halde.. Onun için topyekün bir iradeyle diyorum ki artık bu zincirleri kıralım, atalım... Bunun tek sihirli değneği vardır o da, samimi bir iradeyi ortaya koyabilmektir? Soruma geliyorum, Diyarbakır potansiyel bir dev mi?.. Siz deyin?..
***
GÜNÜN SÖZÜ..
Yaşadığın coğrafyandan haberdarsan, iradeyi hakim kılan olursun?