TOKİ’de Çifte Zam Dar Gelirliyi Zorluyor
Bir sorun var şimdi size onu anlatacağım.
Kiracıları ev sahibi yapmak için uygulanan TOKİ fırsat evlerinin bir kısmı dağıtıldı. Depremden önce bu uygulamaya başvuranlara evleri teslim edildi bir kısmı peşin ve bir kısmı taksit ile evler teslim edildi Allah devlete zeval vermesin bu güzel uygulama ile binlerce kiracı ev sahibi oldu ve olmaya devam edecek.
Şimdi gelelim bu güzel uygulamadaki soruna. Evet benim gördüğüm bir sorun var.
Türkiye’de dar gelirli vatandaş için ev sahibi olmanın en gerçekçi yolu yıllardır Toplu Konut İdaresi Başkanlığı yani TOKİ projeleri oldu. Özellikle 500 bin sosyal konut hamlesi, kira baskısı altında ezilen milyonlar için bir umut kapısı açtı. Kura çekimleri devam ediyor, kalan illerde süreç tamamlanmak üzere. Hak sahipleri 1+1 ya da 2+1 daire tiplerini, kat ve numaralarını öğrenecek; ardından sözleşme ve peşinat süreci başlayacak.
Ancak bu yolculukta en çok konuşulan başlık artık şu
TOKİ bu konutların ödemsinde yılda iki defa Ocak ve temmuz ayında artış yapılıyor. Hemde memur maaş zammına göre ama burda daire alanların büyük çoğunluğu emekli veya asgari ücretli çalışan.
Rakamlara göre konuşur isek 2025 yılında artırılan TOKİ ödeme rakamları %33 ancak Aynı yıl asgari ücret artışı %30 seviyesindeydi.
2026 yılında ise Ocak ayı %15,57 Temmuz ayı ise beklenen %18,60 Buda Toplamda % 37 demek ama aynı yıl yapılan asgari ücret zammı yılda bir kere ve %27’de oldu.
Burada temel sorun şu TOKİ konutlarında ağırlıklı olarak asgari ücretliler, emekliler ve özel sektör çalışanları oturuyor. Ancak zam referansı memur maaşı artışı oluyor. Bu da sosyal konut ruhuyla örtüşmeyen bir tablo ortaya çıkarıyor.
Basit bir örnek üzerinden gidelim
Aylık taksit: 10.000 TL
Mevcut sistemde (%37 toplam artış 13.700 TL oluyor.
Eğer yılda tek zam ve asgari ücret kadar olsaydı %27 artış uygulanırsa 12.700 TL olacaktı.
Arada 1.000 TL gibi bir gark oluşuyor oda yılda 12. 000 yapar.
Bu rakam her yıl katlanarak açılır ve fark büyür.
Üstüne birde aidatlar var yaklaşık 1.500 tl de aidat var bunla beraber 15.500 tl aylık taksit var Buda asgari ücretin yarısı bu adamlar ne yiyip içecek oradıda muamma.
İlerde ödeme tutarı asgari ücret ile denkleşir.
Bir ay için veya bir defaya mahsus böyle olsa sıkıntı yok ancak yıllara sair yapılacak 20 yıllık bu ödemede asgari ücretli için büyük sıkıntı oluşturacak.
Dar gelirli bir aile için 1.000 TL bir yarasını sarmaya yardımcı olacaktır.
Sosyal konut projelerinin amacı, piyasaya göre uygun ödeme koşullarıyla vatandaşı ev sahibi yapmaktır. Eğer taksit artışları, gelir artışlarının önüne geçerse sosyal konut finansal olarak sürdürülebilir olmaktan çıkar.
Burada uygulanması gereken 2 şey vardır. Konunun çözümü çok basittir yani yapılacak şey tekrar söylüyorum 2 madde;
1- Taksit zammı yılda iki yerine bir kez yapılsın.
2- Referans oran memur maaşı değil, asgari ücret artışı veya daha düşük sabit bir model olsun.
Bu talep zam yapılmasın talebi değil daha çok ileriye dönük yaşanacak hadiseleri şimdiden görüp engel olabilmek için bir önlemdir.
Elbette devlet de maliyet artışlarıyla karşı karşıya. İnşaat girdileri, işçilik, finansman giderleri yükseliyor. Ancak sosyal projelerde, toplumsal fayda olmalıdır.
Bu konuda acil düzenleme gerekmektedir.
Bu mesele sadece taksit meselesi değil.
Bu mesele sosyal devlet anlayışının, güzel başlamış bir uygulamanın güzel devam edebilmesi için elzemdir, zaruridir.
Ev sahibi olma hayali, taksit artış korkusuna dönüşmemeli.
Ve sosyal projelerde tercih her zaman dar gelirlinin lehine olmalıdır, aleyhine değil.
Lütfen devlet büyüklerimizden ricamızdır binlerce kişinin duasını aldığınız bu uygulama çile dert sıkıntıya dönüşmeden hayır duası ile kalması için uygulamanın ivedilikle gözden geçirilmesini istemekteyim.
TOKİ sosyal konutlarındaki kiracıların ev sahibi olma hayalindeki bu korkuyu giderelim.
Mehmet hakan Karaaslan
Mali müşavir