Büyük hikâyeler küçük olaylardan ve küçük insanlardan çıkar. Mesela doğal afetlerden büyük hikâye çıkmaz; çıksa da küçük bir köydeki sıradan bir adamın büyük aşkı kadar güçlü olmaz.
Büyük hikâyeler küçük olaylardan çıkar
Büyük hikâyeler küçük olaylardan ve küçük insanlardan çıkar. Mesela doğal afetlerden büyük hikâye çıkmaz; çıksa da küçük bir köydeki sıradan bir adamın büyük aşkı kadar güçlü olmaz.
Afet bir doğa olayıdır; beklenir, sebebi sonucu bellidir. Oysa küçücük bir köyde, adını bile ağzına alamayacağı bir kıza tutulan bir adamın aşkı beklenmeyendir. Bir daha yaşanıp yaşanmayacağı bilinmez. Bu yüzden etkisi büyüktür; neredeyse doğaüstü görünür.
Fakir zengin sevemez denir. Fakir oğlan ağa kızına âşık olamaz denir. Doğanın tabiatına aykırı sayılır. Ama tam da bu imkânsızlık hikâyeyi büyütür.
Ferhat’ın aşkı için dağları delmesi bir depremden daha güçlüdür anlatıda.
Mecnun’un aşkı için çöllere düşmesi, insan doğasının sınırlarını aşan bir iz bırakır. Yaşanıp yaşanmadığı bilinmese de bu aşklar ölümsüzdür. Dünya var oldukça adlarına şiirler yazılır, hikâyeler anlatılır, filmler çekilir, tezler hazırlanır.
Yaşlı Adam ve Deniz,
İnce Memed,
Martin Eden,
Dmitri Nehludov,
Rodion Raskolnikov…
Her biri sıradan görünen hayatların içinden çıkar. Bir balıkçı, bir eşkıya, bir genç yazar adayı, vicdanıyla yüzleşen bir aristokrat, suçla boğuşan bir öğrenci… Hiçbiri doğa olayı değildir. Ama insanın kendi sınırlarını aşma çabası onları olağanüstü kılar.
Deprem bir doğa olayıdır; İnce Memed bir insanın isyanıdır. Yaşlı adamın denizle mücadelesi, Martin Eden’in sabrı ve ısrarı, Nehludov’un vicdan azabı, Raskolnikov’un iç hesaplaşması… Hepsi insanın kendi doğasını aşma girişimidir. Bu yüzden ölümsüzdürler.
Bir karış toprağı olmayan, ömrünü ağaların tarlasında geçiren köylüler arasından biri çıkar; isyan eder, ölümü göze alır, marabalığa başkaldırırsa ölümsüzleşir. Kuşaktan kuşağa anlatılır. İnsan onurunun sembolü olur.
Oysa köyü yerle bir eden afetler acıyla hatırlansa da karşılıksız aşkların, eşsiz mücadelelerin, büyük cesaretlerin yanında sönük kalır.
İlginç, benzersiz, beklenmeyen; taklit edilemeyen hikâyeler daha uzun yaşar.
